Privacy in een land van dominees en kooplui

Op 6 november 1996 wilde Sjoera Nas weten hoe ze voor haar zwangere kat moest zorgen en op 14 januari 1997 speelde ze met het idee met een aantal mensen een huis te kopen in Amsterdam en het op te knappen. Na het verschijnen van dit artikel is de kans groot dat tot in lengte van dagen na te gaan is dat Sjoera Nas op dinsdag 30 maart 2004 aan de TU/e was voor een symposium over privacy op internet. Nas is van Bits of Freedom, een onafhankelijke stichting die opkomt voor digitale burgerrechten.

Besefte je in 1996 dat de vraag over je kat acht jaar later nog eens opgediept zouden worden via Google ?
“Eerlijk gezegd niet. Ik heb er wel altijd rekening mee gehouden dat mijn ‘postings’ op internet altijd bewaard zouden worden, maar ik heb me nooit gerealiseerd dat het zo makkelijk archiveerbaar zou zijn. Ondertussen is het de gewoonste zaak van de wereld om een sollicitant even te ‘Googlen’ alvorens een gesprek aan te gaan.”

Bestaat er wel privacy op het net?
“Moeilijke vraag. Privacy heb je in verschillende soorten. Enerzijds heb je wetgeving die het verhandelen van je privé-gegevens reguleert. Zo kan het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP, red.) boetes opleggen aan schenders van privacy. Anderzijds betekent privacy dat je als autonoom mens de vrijheid hebt om te rebelleren en je eigen ideeën te ontwikkelen, ook als dat onaangename ideeën zijn.”

Hoe staat het met die vrijheid?
“Die wordt vooral aangetast door het bedrijfsleven. Een commercieel bedrijf zoals een internetprovider heeft de vrijheid mijn homepage te verbieden als ik daarop shockeer. Een ander punt: als ik als abonnee van Planet Internet de Sex Planet bezoek, word ik geregistreerd als Sjoera Nas en niet als een willekeurige bezoeker.”

Veel mensen zeggen ‘ik heb toch niets te verbergen’.
“Inderdaad. Maar je weet niet wat je te verbergen hebt. Je moet in ieder geval je privé-gegevens kunnen corrigeren en wijzigen. Het zijn namelijk wel gegevens op basis waarvan je bijvoorbeeld wel of geen verzekering kunt afsluiten.”

Mensen ruilen hun privacy makkelijk in voor wat Air Miles…
“Bij de Bonuskaart gaat het om een ‘trade-off’ en ‘informed consent’: Albert Heijn mag weten dat ik in hun winkel verblijf en oude kaas en cola koop in ruil voor korting op die producten. Het is wel cruciaal dat mensen goed geïnformeerd worden. Als het gaat om privacy zijn we een volk van dominees en kooplui: we vinden het best belangrijk, maar we willen wel voordeeltjes halen. Neem de chipkaart voor het openbaar vervoer; die is goedkoper als hij op naam staat. Als het aan minister Peijs (van Verkeer en Waterstaat, red.) ligt, worden die persoonsgegevens voor marketingdoeleinden verkocht. Dat kan dus niet, er moet een anonieme chipkaart komen die even duur is en dat kan ook: dankzij het CBP bestaat er een anonieme bonuskaart.”

Hoe ziet de toekomst eruit voor Bits of Freedom?
“Als privacy-voorvechter word je er snel van beschuldigd dat je anti-terreurmaatregelen frustreert. Maar die maatregelen rechtvaardigen niet dat alle burgerrechten opzij worden geschoven. Daarnaast is het auteursrecht een belangrijk aandachtspunt. De entertainmentindustrie mag wetten praktisch schrijven en uitvoeren. Transparantie en controle ontbreken en dat is zorgwekkend.”/.