‘Ingenieur moet waarschuwen voor gevaar nieuwe ontwikkelingen’

Discussie tijdens het Van der Waalssymposium.
Foto: Bart van Overbeeke

‘Ik ben als ingenieur trots op de raketwerper die ik heb ontwikkeld.’ Dit was één van de stellingen waarop studenten afgelopen dinsdag hun tanden konden stukbijten tijdens het symposium ‘Limits!’. Deze activiteit van studievereniging Van der Waals van Technische Natuurkunde werd dit jaar in samenwerking met Studium Generale georganiseerd.

Als thema voor het jaarlijkse symposium was gekozen voor de limieten van de natuurkunde. In alle lezingen zochten de sprekers de grenzen op: van nieuwe superzware elementen tot de kleinste elementaire deeltjes en van gewichtsloosheid in de ruimte tot de zwaartekrachtvelden rond zwarte gaten.
Naast lezingen bestond de tweede helft van de dag uit een tweetal discussies tussen de deelnemers aan het symposium. In één daarvan werd de verantwoordelijkheid van de ingenieur aan de orde gesteld. In anderhalf uur mochten twintig studenten hierover met elkaar in discussie.
Om het debat wat op gang te brengen, had de organisatie twee sprekers uit een zeer verschillende hoek uitgenodigd. Dr.ir. Bart van der Sijde is oud-docent ‘natuurkunde en samenleving’ en werkt bij het Vredescentrum. Drs.ir. Philip van Dorp werkt bij TNO-FEL (Fysisch en Elektronisch Laboratorium) als radardeskundige, zowel voor militaire als civiele toepassingen.
Na een korte inleiding door beide gastsprekers werd de groep deelnemers in tweeën gesplitst. De ene helft werd gebombardeerd tot voorstander van de stelling ‘Ik ben trots op de raketwerper waaraan ik als ingenieur werk’ en de andere helft tot tegenstander. Deze van buitenaf opgelegde rolverdeling hield niet lang stand. Het bleek te verleidelijk om je eigen mening te verdedigen: “Als ik aan een raketwerper zou gaan werken, zou ik eerst voor mezelf bepalen of ik de toepassing oké vind. Als dat het geval is, dan ga ik er ook helemaal voor”, aldus een deelnemer. De reactie van een medestudent: “Ja, mee eens, maar soms kun je helemaal niet voorzien tot welke toepassingen wetenschappelijk onderzoek zal leiden. En dan? Of een uitvinding die eerst alleen civiele toepassingen heeft, maar waarvoor later ook militaire worden ontdekt”.
Na een pittige en enigszins ongestructureerde discussie bleek eens te meer hoe lastig het is om aan te geven waar de verantwoordelijkheid van de ingenieur ophoudt en die van anderen begint. De meerderheid van de deelnemers vond wel dat iedere ingenieur de verantwoordelijkheid heeft te waarschuwen voor de gevaren van nieuwe ontwikkelingen. En dat is bij een raketwerper vrij duidelijk./.